Waarom menselijke vertalers onvervangbaar zijn

Zoals vele andere internetgebruikers hebt u vast al wel eens Google Translate of een andere vertaalrobot gebruikt.

Zoals vele andere internetgebruikers hebt u vast al wel eens Google Translate of een andere vertaalrobot gebruikt. Vertaalrobots kunnen immers een erg handig hulpmiddel zijn om te ontwaren waar een tekst in een vreemde taal eigenlijk over gaat of om een woord terug te vinden waar u niet op kunt komen. Wie ooit al eens een doorlopende tekst heeft vertaald naar een taal die hij kent, weet echter dat computervertalingen heel vaak verkeerde en zelfs hilarische resultaten opleveren. Hoewel een verdere evolutie van vertaaltechnologie zeker verbetering kan brengen, zal een computervertaler nooit de kwaliteit benaderen die menselijke vertalers kunnen bieden. Een computer kan immers niet creatief denken zoals mensen dat kunnen. Figuurlijk taalgebruik vormt bijvoorbeeld vaak een probleem. Neem bijvoorbeeld de volgende zin:

Nadat de politie de verdachte urenlang onder druk had gezet, kwam de aap eindelijk uit de mouw.”

Google Translate maakt hier in het Engels het volgende van:

After the police the suspect had put for hours under pressure monkey finally came out of the bag.”

Deze vertaling is grammaticaal niet correct, maar ook inhoudelijk stuiten we op een probleem. De letterlijke vertaling van de aap maakt de zin betekenisloos in het Engels. Het Engels kent de uitdrukking ‘de aap komt uit de mouw’ immers niet. Er is wel ‘the cat’s out of the bag’, wat ongeveer hetzelfde betekent.

Men zou Google Translate zo kunnen programmeren dat deze uitdrukking automatisch vertaald wordt en de aap verandert in een kat, maar wat als we dan deze zin willen vertalen?

“Mijn aap had zich verscholen in mijn jas. Toen ik hem riep, kwam de aap uit de mouw gekropen.”

We zouden niet tevreden zijn als de vertaler plots van die aap een kat maakt. Een computer kan echter niet uit de context afleiden wanneer we letterlijk taalgebruik hanteren en wanneer het om figuurlijk taalgebruik gaat. En dat is maar één van de vele redenen waarom menselijke vertalers onvervangbaar zijn.